Jaarafsluiting ERPx: zo pak je verplichtingen en vaste activa aan
Het boekjaar nadert zijn einde en de jaarafsluiting in ERPx komt in zicht. In de eerste blog van deze reeks las je dat het grootste deel van het werk in de voorbereiding zit: het controleren en opschonen van je data voordat je de openingsbalans overbrengt naar het nieuwe boekjaar.
In deze tweede blog zoom ik in op twee onderdelen uit die voorbereiding: de openstaande verplichtingen en de vaste activa. Welke vragen stel je jezelf en welke processen biedt ERPx om ze af te handelen? Met deze praktische tips ga je met meer vertrouwen aan de slag.
Openstaande verplichtingen: begin op tijd
Het bijwerken van de (openstaande) verplichtingen is een van de onderdelen waar het meeste werk in kan zitten. Dat komt doordat het inkoopproces de werkstroom in ERPx is waar de meeste mensen in je organisatie bij betrokken zijn. Onder andere budgethouders maken zachte verplichtingen aan in de vorm van inkoopaanvragen. Die worden vervolgens omgezet in harde verplichtingen: inkooporders.
Aan het einde van het boekjaar staat een deel van deze verplichtingen mogelijk nog open. Voor de jaarafsluiting is het essentieel om per verplichting helder te hebben wat ermee gebeurt. Die vraag kan de financiële administratie niet altijd zelf beantwoorden. Omdat het antwoord soms langer op zich laat wachten dan je wilt, raad ik aan om tijdig te beginnen met het in kaart brengen van de openstaande verplichtingen.
Tip! Met de rapportages in ERPx maak je eenvoudig overzichten van de openstaande verplichtingen per team. Die zet je vervolgens uit in de organisatie.
Vier situaties en wat je ermee doet
1. De laatste factuur is binnen en verwerkt
De verplichting kan dan gesloten worden. Het sluiten van de inkooporder doe je via de goederenontvangst (backorder annuleren) of direct via het inkooporderscherm.
2. Een verplichting of orderregel gaat mee naar het volgende jaar
Bij het vastleggen van een inkooporder bepaalt de periode op regelniveau in welke periode de verplichting wordt vastgelegd. Tijdens de jaarafsluiting zijn er orderregels die je naar het volgende jaar wilt overzetten, met behoud van het inkoopordernummer.
Voor het overzetten in bulk heeft Unit4 een EK-flow gebouwd. Vanuit het Attributenstambestand haal je het attribuut VPL_OVERZETTEN_JAAREINDE op. Je geeft een bereik van inkoopordernummers mee en de regelperiode waarnaar je de orderregels wilt aanpassen.
Omdat dit proces met een bereik werkt, sluit je de inkooporders uit die binnen dat bereik vallen maar in het huidige jaar blijven. Dat stel je per inkooporder in onder Standaard grootboekanalyse.

Let op! Zijn er veel uitzonderingen? Dan is het soms sneller om de orderregels handmatig aan te passen. Open de inkooporder, selecteer de openstaande orderregel en pas de periode op de regel aan.
3. De kosten horen in het huidige jaar, de factuur komt in het nieuwe jaar
Dit los je bijvoorbeeld op met het terugkerend journaal, waarbij je de verdeelsleutel of periodeverdeling op 1 periode zet.

4. Een verplichting staat onbedoeld nog open (en drukt daarmee op het budget)
Dit gebeurt wanneer een geboekte factuur bij het registreren niet is gekoppeld aan de bijbehorende inkooporder. Ook dan sluit je de inkooporder via het inkooporderscherm.
Idealiter voer je deze controles periodiek uit gedurende het jaar. Zo voorkom je dat er aan het einde van het jaar een stapel werk op je ligt te wachten en hoef je collega's niet op het laatste moment in beweging te krijgen.
Vaste activa: zijn alle afschrijvingen bijgewerkt?
Voor de vaste activa controleer je of de afschrijvingen correct zijn bijgewerkt. Aan het einde van het jaar zijn alle afschrijvingen van het lopende boekjaar uitgevoerd. Pas na het draaien van de Eindejaarshandelingen kun je de afschrijvingen in het volgende boekjaar draaien.
Let op! Controleer of er nog gegevens in de importtabellen van activa staan.
Afschrijvingsbasis bijwerken aan het einde van het jaar
Aan het einde van het boekjaar draai je het serverproces ‘Afschrijvingsbasis bijwerken aan einde jaar’. Het serverproces controleert onder meer het veld Afschrijvingsperiode in het object Afschrijvingsplannen. Zo bepaalt het of een activum voor het hele jaar is afgeschreven: de afschrijvingsperiode is dan gelijk aan periode 12 van het boekjaar.
Staat de periode op JJJJ00, dan heeft er voor dit activum nog geen afschrijving plaatsgevonden. Het gegenereerde rapport laat dit zien. Schrijf deze activa eerst af voor de rest van het jaar, daarna ga je verder.
Wordt er op een activum nog geboekt nadat het voor het hele jaar is afgeschreven, bijvoorbeeld een toevoeging? Dan gaat het veld Afschrijvingsperiode terug naar de periode van die toevoeging. Draai in dat geval eerst deze stappen, voordat je AT14 verder verwerkt:
-
AT05 Afschrijvingsvoorstel
-
AT06 Afschrijvingsbevestiging
-
AT03 Boekingsvoorstel
- AT04 Boeken bevestiging
Een extra afschrijving, bijboeking of verandering van de afschrijvingsbasis heeft geen effect op de af te schrijven bedragen uit het verleden. Er worden dan ook geen nieuwe afschrijvingstransacties geboekt.
Activa met de methode “Geen afschrijving” die wel rente berekenen, verschijnen bij het jaareindeproces nog een keer in het rapport van AT14.
Verwerk voor deze activa AT05 Afschrijvingsvoorstel voor het hele jaar, zodat de afschrijvingsperiode wordt aangepast. Rapport AT05C toont de activa waarvan de afschrijvingsperiode is aangepast. Start daarna AT14.
Is bij de afschrijvingsplannen het veld Afronding netto boekwaarde geactiveerd? Dan worden ook afrondingen van de geboekte afschrijving ten opzichte van de berekende jaarlijkse afschrijving als boeking voorgesteld. Wil je deze boekingen direct verwerken, activeer dan de (standaard verborgen) rapportparameter per.nettoboekw.afronding.
Calculatorische rente aanpassen
Voordat je de afschrijvingen en rente voor een specifiek boekjaar berekent, pas je de tabel voor calculatorische rente aan. Zo rekent ERPx met het juiste percentage.

Tip! Bij afschrijvingsplannen van het type annuïteit is het soms nodig om het annuïtaire rentepercentage (afschrijvingsrente) te wijzigen. Dat kan in het scherm via de optie Afschr. basis wijzigen, maar ook in bulk via het rapport Annuitair perc. wijzigen. Dit rapport start een postback sheet.
Let op! Zorg er eerst voor dat de onderste regel een einddatum krijgt, op 31-12 van het voorgaande jaar. Voeg daarna de nieuwe regel toe met het juiste percentage. Geef deze regel een einddatum in de verre toekomst, bijvoorbeeld 31-12-2099
Let op! Er is geen proefverwerking. Worden er bij het boeken geen fouten geconstateerd, dan is de hele batch direct verwerkt. De verwerking zie je daarna terug via een rapport op het object Afschrijvingsbasis.
Een schone start voor het nieuwe boekjaar
In de eerste blog zag je dat de jaarafsluiting vooral draait om voorbereiding. Voor de verplichtingen betekent dat: op tijd beginnen en de budgethouders betrekken. Voor de vaste activa betekent het: controleren of alle afschrijvingen zijn bijgewerkt en de rente klaarzetten voor het nieuwe jaar. Met de rapportages en processen in ERPx werk je zo stap voor stap toe naar een schone openingsbalans.
In de derde en laatste blog van deze reeks behandel ik de aandachtspunten rondom de begroting en budgetbewaking. Ook laat ik zien hoe je de jaarafsluiting kunt gebruiken als reflectiemoment voor eventuele verbeteringen.
Wil je de laatste blog direct in je inbox? Schrijf je dan in voor de nieuwsbrief van Solmate.
Heb je vragen over de jaarafsluiting in jouw ERPx-omgeving? Neem gerust contact met ons op.
